3
Alkalische fosfatase (AF)


3 Alkalische fosfatase (AF)

(‘Totale alkalische fosfatase’)

1 Indicaties voor aanvragen

  • verdenking van een (met stuwing gepaard gaande) leveraandoening.
  • verdenking van een botziekte.

2 Referentiewaarden:

                   tot 90 U/l.
kinderen:     tot ca. 400 U/l.

3 Verhoogde waarden bij:

  • leveraandoening met stuwing (tot zeer hoog mogelijk), bv. galsteen, levermetastase, hemangioom, hepatocellulair carcinoom.
  • extra-hepatische aandoening met leverstuwing, bv. pancreascarcinoom, ernstige rechts decompensatie.
  • verhoogde osteoblastische activiteit (kan tot zeer hoog, d.w.z. tot 20 - 30x). Bv. M. Paget, osteoblastische botmetastasen, botherstel bij botbreuk of bij botmetastasen, hyperthyreoïdie (soms).
  • zwangerschap (tot 3x) (‘placentaire alk. fosfatase’).
  • hyperparathyreoïdie (tot matig, in 1/3 der gevallen).
  • osteomalacie, bv. t.g.v. vit. D-deficiëntie door malabsorptie.
  • vit. D-intoxicatie (soms).
  • osteosarcoma (soms).
  • bijschildkliercarcinoom.
  • zeer zelden voorkomende tumoren, die specifieke varianten van fosfatasen produceren. In enkele gevallen leidt dit tot (enige) verhoging van het totale AF.

4 Opmerkingen

  • alkalische fosfatase uit de lever vormt bij gezonde volwassenen de hoofdfractie van de totale alkalische fosfatase (AF) in bloed. Een normale alkalische fosfatase sluit een obstructie praktisch uit.
  • indien men wil weten of een verhoogde AF al dan niet van extra-hepatische oorsprong is, geeft een normale gamma-GT een sterke aanwijzing voor extra-hepatische oorsprong. Een normale bilirubine is in dit opzicht nietszeggend. Is gamma-GT daarbij wel verhoogd, dan is de verhoogde AF óf geheel óf ten dele uit de lever afkomstig. Bij verhoogde AF geeft een zg. iso-enzym meting een indruk over de oorsprong van de verhoogde AF (o.a. bot, lever, placenta).
  • indien bij langer bestaande buikklachten of typisch galwegkoliek een steen wordt vermoed en men de patiënt wil verwijzen, kan volstaan worden met een echo van de galblaas en van overige leverfunctietesten worden afgezien.
  • verhogingen van alkalische fosfatase komen bij virushepatitis in beperkte mate voor (aanwezigheid van cholestatische component).
  • AF (of de botfractie van AF) is niet als merker te gebruiken van botaandoeningen die niet met verhoogde botaanmaak gekoppeld zijn, zoals bv. multipel myeloom, osteoporose.
  • sommige geneesmiddelen (bv. anti-epilepticum als fenytoïne) geven een verhoging van de AF.


Print deze pagina

Copyright © 2014 SAN - info@de-san.nl