De San - Memoboek 2007- Ferritine

33 Ferritine

(Serumferritine)

aanvulling op gevonden microcytaire anemie: ijzergebrek of een andere (microcytaire) anemie?
zwangerschap (om de ijzerstatus te bepalen).
na ijzergebrekstherapie: ter controle van de ijzerstatus.
vermoeden ijzerstapeling, bv. hemochromatose.
‘anemie van chronische ziekte’ als complicatie bij bv. reumatische artritis: ijzergebrek?

man: 20 - 300 μg/l.
vrouw: 15 - 150 μg/l.

(chronische) overlading met ijzer: hemochromatose (ferritine kan tot zeer hoge waarden stijgen, ALAT verhoogd, transferrine is>50% verzadigd met ijzer), parenterale ijzervoeding en na veelvuldige transfusies.
ferritine is een zg. acute-fase eiwit. Dit houdt in dat verhogingen kunnen gevonden worden bij aandoeningen als:
- kanker (bv. acute myeloïde leukemie - ferritine kan tot zeer hoge waarden stijgen, M. Hodgkin).
- chronische infectie c.q. ontsteking (bv. reumatoïde artritis, hepatitis).
- hemolytische of megaloblastische of sideroblastische anemie.
- levernecrose (levercelverval).
- postoperatief.
- miltinfarct.
- hyperthyreoïdie.
- thalassemie.
Bij zulke aandoening moet een uitslag van ferritine, aangevraagd vanuit een vermoeden van ijzerdeficiëntie, behoedzaam bekeken worden.

aanslag op de ijzervoorraad (bv. in sommige zwangerschappen: in 2e en vooral 3e trimester en nog enkele maanden post partum).
ijzergebrek of latent ijzergebrek. Zie tabel bij IJZER.

ijzerdeficiëntie: ferritine <10 μg/l.
een laag Hb en een serumferritine boven 50 μg/l wijst bij een patiënt met reumatoïde artritis op een ’anemie van een chronische ziekte’. Is serumferritine <50 μg/l bij dergelijke patiënten, dan is er sprake van ijzergebrek, zie Ned Tijdschr Geneeskd 1992; 136: 864-868.
bepaling van ferritine is een goede test om ijzergebrek vast te stellen. Het kan echter voorkomen dat er zowel een ijzerdeficiëntie (= ferritine verlagende factor) als een aandoening aanwezig is die het ferritine doet verhogen; het resultaat van beide tegengesteld werkende factoren kan zijn dat de ferritineconcentratie dan normaal of zelfs verhoogd is (ondanks ijzertekort). Bepaling van serumferritine bij bv. een alcoholicus met leveraandoening ter evaluatie van ijzerstatus is weinig zinvol. In zulke situaties is enig inzicht in de ijzerstatus te krijgen door bepaling van serumijzer en percentage transferrine-ijzersaturatie.
genetisch onderzoek (HFE mutatie) op erfelijke vorm van hemochromatose wordt steeds meer uitgevoerd bij: familieleden van betroffen patiënt en patiënten met leverziekte.