De San - Memoboek 2007- Gamma-glutamyltransferase

37 Gamma-glutamyltransferase

(gamma-GT)

uitsluiting van leveraandoening (tezamen met ALAT).
vermoeden van overmatig alcoholgebruik of hernieuwd overmatig alcoholgebruik. Bepalen in combinatie met bepaling van ALAT, ASAT, MCV en %CDT.
differentiatie verhoogde alkalische fosfatase.

man: tot 50 U/l. vrouw: tot 35 U/l.
Raadpleeg uw laboratorium.

bijna alle vormen van leveraandoeningen. Daarbij kunnen AF of ALAT en ASAT (nog) normaal zijn!
extra-hepatische aandoeningen waarbij lever betrokken kan zijn (bv. in sommige gevallen van myocardinfarct, acute pancreatitis of pancreascarcinoom).
toediening c.q. inname van: anticonceptiva, geneesmiddelen, barbituraten, anesthetica, heroïne e.d. (niet in alle gevallen). In deze gevallen kunnen lichte tot (bv. bij cytostatica) zeer sterke stijgingen optreden. Uitslagen van andere leverenzymen kunnen dan binnen referentiewaarden vallen.
patiënten die radiotherapie hebben ondergaan (verhoging gedurende enkele weken).
(vooral chronisch) alcoholmisbruik (in meeste gevallen).

voor- en nadelen van het gebruik van gamma-GT:
- gamma-GT stijgt vaak eerder dan alk. fosfatase of transaminasen bij leveraandoeningen. Een op zich zelf staande verhoogde gamma-GT kan echter ook zijn oorzaak vinden in gebruik van alcohol of geneesmiddelen of ‘drugs’. Gezien dit feit raden vele auteurs het gebruik van gamma-GT als eerste screening op de aanwezigheid van een leveraandoening af.
- een normale gamma-GT plus een normale waarde van ALAT maakt het bestaan van een leveraandoening niet waarschijnlijk (benigne levertumoren, levercysten en vergevorderd stadium van necrose geven evenwel geen verhoogde ALAT en gamma-GT).
zelfs na eenmalig alcoholgebruik kan de gamma-GT stijgen (tot 1,5x). Chronische alcoholici met verhoogde gamma-GT tonen bij onthouding in de loop van 3 - 6 weken een daling van de gamma-GT. Zie voor aantonen alcoholmisbruik ook ALAT, %CDT en Hb/MCV.
voor afwijkingen die met beeldvormende technieken kunnen worden vastgesteld en die een aanwijzing kunnen zijn voor alcoholmisbruik: zie SAN Handboek 2002, hoofdstuk 16.2.