De San - Memoboek 2007- Amylase

5 Amylase

1 Indicaties voor aanvragen

verdenking op (subacute vorm van) pancreatitis.
moeilijk te duiden bovenbuikklachten.

De uitslag van de amylase bepaling, mits monsterafname binnen juiste tijd na ontstaan van symptomen, is de steunpilaar van de diagnose (acute) pancreatitis, met name bij meer dan 3 à 5x verhoging. Bij sterke verdenking op acute ernstige pancreatitis is spoedverwijzing aangewezen onder afzien van laboratoriumonderzoek.

2 Referentiewaarden:

kunnen sterk verschillen, afhankelijk van de bepalingsmethode.

3 Verhoogde waarden bij:

acute pancreatitis of acute exacerbatie van de chronische vorm (tot zeer hoog), maximale waarden 20 - 50 uur na begin van klachten. Normalisatie kan in korte tijd (enkele dagen) optreden.
speekselklierafwijkingen: bof, obstructie speekselklieren, na maxillofaciale chirurgie, na bestraling in speekselklierengebied.
zwangerschap (lichte verhogingen).
ernstige nierinsufficiëntie.
zeer zelden voorkomend: ectopische productie van amylase door tumoren buiten de pancreas (tot >20x).

Zelden verhoogd bij:

chronische pancreatitis (wel sterke verhoging gedurende acute aanval).
pancreastrauma.
pancreascarcinoom.

4 Opmerkingen

bij volwassenen zijn de voornaamste oorzaken van pancreatitis galwegaandoening (obstructie ductus pancreaticus door steen in de ductus choledochus) en/of alcoholmisbruik. Bij kinderen zijn de belangrijkste oorzaken buiktrauma, geneesmiddelengebruik (bv. valproïnezuur), virale infectie (bof, hepatitis, M. Pfeiffer, enz.), anatomische galwegafwijking. De manifestatie is bij kinderen vaak anders dan bij volwassenen (Ned Tijdschr Geneeskd 1998; 142:385 of SAN Handboek 2002, hoofdstuk 10.1)
amylase in urine is eveneens verhoogd in geval van acute pancreatitis. Verhoging van amylase activiteit in urine komt kort (enkele uren) na de stijging in bloed. Na normalisatie van de activiteit in bloed kan de activiteit in urine nog enkele dagen verhoogd blijven. De bepaling van amylase in serum heeft echter om een aantal redenen de voorkeur.
chronische pancreatitis kan leiden tot insufficiëntie in productie van enzymen nodig voor de vertering (lipasen, proteasen bv.) en zodoende tot tekort aan voedingsstoffen. Het kan ook leiden tot D.M..
er zijn van amylase een aantal vormen (iso-enzymen) bekend; de bepaling van afzonderlijke vormen is zelden zinvol.
fout-lage amylase uitslag kan optreden door storing in de bepaling a.g.v. lipiden in serum; fout-verhoogde kan (zeer zelden) optreden a.g.v. een zg. macro-amylasemie (= amylase gebonden aan een immunoglobuline). In het laatste geval is de amylase in urine niet verhoogd.

Print deze pagina