De San - Memoboek 2007- Kreatinine

56 Kreatinine

1 Indicaties voor aanvragen

vermoeden van (glomerulaire) nierfunctiestoornis.
hypertensie.
diabetes m. (ter controle).
obstructie urinewegen.
berekening kreatinineklaring bij oudere patiënt (>60 jr.): bv. ter vaststelling van dosering van geneesmiddelen die voornamelijk via nieren worden uitgescheiden.
controle nefrotoxische effecten van bepaalde in gebruik zijnde medicamenten.

2 Referentiewaarden:

volwassenen: man 65 - 110 μmol/l.
vrouw 50 - 100 μmol/l.

3 Verhoogde waarden bij:

verminderde filtratiefunctie van de nieren.
vermindering tubulaire secretie van kreatinine a.g.v. bepaalde geneesmiddelen (bv. salicylaten, cimetidine).
na vleesrijke maaltijd (lichte verhoging, max. tweemaal, normalisering binnen 8 uur).
na sterke inspanning (licht, max. 30%, normalisering binnen enkele uren).

Verlaagde waarden:

tijdens zwangerschap (lichte verlaging, max. 30%).

Verlagende factor:

verminderde spiermassa (bv. bij ouderen, rhabdomyolyse, chronische ontsteking (bv. reumatische artritis), hogere dosis prednisolon).

4 Opmerkingen

serumkreatinine gaat pas stijgen als een belangrijk deel van de filtratiecapaciteit al verloren is gegaan.
men zij bij de interpretatie van kreatinine uitslagen bovendien bedacht op de onder 3. genoemde verlagende factoren. Door een verminderde spiermassa kan namelijk bij teruggang in de nierfunctie serumkreatinine nog in het normaalgebied blijven en is de serumkreatinine dan een nog minder goede maat voor de filtratiefunctie van de nieren.
(ernstige) teruggang in nierfunctie bij bejaarden is geassocieerd met verminderde erythropoietine productie en bijgevolg met anemie.
in de eerste-lijnspraktijk kan bij oudere patiënten (zegge >65 jr.) een enigszins beter inzicht in nierfunctie verkregen worden uit de (bij benadering) berekende kreatinineklaring (in ml/min/1,73 m²) volgens (Nephron 1976; 16: 31-41):

        man: [(140 - leeftijd) x gewicht (kg)] :     1,23 x serumkreatinineconcentratie (μmol/l).
        vrouw: [(140 - leeftijd) x gewicht (kg)] : 1,05 x serumkreatinineconcentratie (μmol/l).

        Referentiewaarden van de kreatinineklaring:
        (volwassenen tot 40 jaar)       man:     105 ± 20 ml/min/1,73 m2.
                                                     vrouw:    95 ± 20 ml/min/1,73 m2.
        De waarden nemen daarna per decade af met ca. 8 ml/min/1,73 m2.

verwijzing is aangewezen van diabeten met een verhoogd serumkreatinine c.q. een kreatinineklaring <50 ml/min/1,73 m2.
bij ca. 20% van de patiënten die langdurig lithium gebruiken toont de nierfunctie enige achteruitgang, bij een minderheid een progressieve teruggang. Regelmatige controle nierfunctie is derhalve aangewezen. Zie LITHIUM.
fout-verhoogde serumkreatinine (a.g.v. in bloed aanwezige stoffen die de bepaling storen) kunnen o.a. voorkomen bij ketosis en gebruik van cefalosporinen.
fout-verlaagde serumkreatinine kan voorkomen bij sterke icterus.

Print deze pagina