De San - Memoboek 2007- ANA (ANF)

6 ANA (ANF)

(antinucleaire antistoffen of antinucleaire factoren)

voor eerste-lijnspraktijk minder bruikbaar hulpmiddel bij de diagnostiek van gegeneraliseerde auto-immuunziekten (bv. SLE, Sjögren syndroom).

negatief of titer <1:40.

(in vele gevallen van) gegeneraliseerde auto-immuunziekten met polyarthritis: bv. SLE (100%), sclerodermie, syndroom van Sjögren. In sommige gevallen van reumatoïde artritis (RA).
in sommige gevallen bij verscheidene aandoeningen als M. Hodgkin, levercirrose, infecties (bv. virale hepatitis, M. Pfeiffer), huidafwijkingen, enz.
sommige gezonden (vooral asymptomatische verwanten van SLE patiënten en bejaarden).
in geval van ‘drug induced lupus’ syndroom door gebruik van bepaalde geneesmiddelen, bv. carbamazepine, isoniazide, methyldopa, fenytoïne, enz.

ANA is een verzamelnaam van verscheidene antistoffen die gericht zijn tegen bepaalde antigenen in de celkern.
ad SLE: volgens de American Rheumatism Association is een positieve ANA één van de 11 criteria voor de vaststelling van SLE. Bij het voldoen aan 4 van deze criteria geldt SLE. Bij patiënten met SLE kunnen nog meer auto-antistoffen in bepaald percentage worden aangetroffen; in de hoogste percentages (ca. 60%) antistoffen tegen dsDNA en tegen chromatine. Naast ANA zijn in de criteria ook opgenomen positief zijn voor antistoffen tegen Sm of dsDNA.
ad RA: de test op antistoffen tegen CCP (‘Citrulline-Containing Peptides’) is in hoge mate specifiek voor RA, ook in vroeg stadium. Zie voor anti-CCP: REUMAFACTOR.
ad Sjögren syndroom: aanwezigheid van antistoffen tegen SS-A en SS-B is één van de 6 criteria voor de vaststelling van Sjögren syndroom. Bij het voldoen aan 4 van deze criteria geldt Sjögren syndroom.
ad antistoffen: bij verschillende gesystematiseerde auto-immuunziekten en bij ‘drug induced lupus’ komen in wisselende frequenties bepaalde auto-antistoffen voor. Daardoor ontstaan voor verschillende gesystematiseerde auto-immuunziekten min of meer karakteristieke ‘antistofprofielen’, die een hulpmiddel bij de diagnose kunnen zijn. Een aantal voorbeelden is in de tabel weergegeven.